Legenda o karzełkach z Gubina
Są takie chwile, kiedy człowiek myśli, że wszystko już rozumie, że ziemia milczy, bo jest martwa, że noc jest pusta, bo nic w niej nie widać. I właśnie wtedy najłatwiej przeoczyć moment, w którym ktoś odpowiada. Tak było z karzełkami z Gubina, o których powiedział nam pan Adam. Dziś karzełki, a dawniej...
Na długo przed tym, gdy ludzie przyszli nad Nysę i wbili w ziemię pierwsze słupy, w tych stronach istniał porządek, którego nikt nie zapisał. Pod warstwą gliny między splątanymi korzeniami starych drzew żyły małe istoty. Nie były jednak słabe. Znały ziemię lepiej niż jakiekolwiek zwierzę. Słyszały jak rosną korzenie. Czuły drgania wody, zanim ta przebiła się na powierzchnię. Pilnowały, by ziemia nie zapadała się sama w sobie, by wilgoć nie zgniła wszystkiego, by to, co martwe, powoli ustępowało miejsca temu, co nowe. Nie miały imion, które człowiek potrafiłby powtórzyć. Nie potrzebowały ich. Były częścią tego miejsca, tak jak kamień, jak mech, jak noc.
Pierwsi ludzie przyszli ostrożnie. Rozbijali obozy blisko wody, ale nie za blisko. Ścinali drzewa, lecz tylko te, które wydawały się puste w środku i długo nie wiedzieli, że nie są tu sami. Zauważyli to dopiero wtedy, gdy zostawione narzędzia zmieniały miejsce. Świeżo przekopana ziemia była rano gładsza, a ogień, który powinien zgasnąć, tlił się jeszcze bladym żarem, jakby ktoś albo coś kończyło pracę po nich. Najstarsi zaczęli wtedy mówić szeptem, że pod ziemią żyją ci, którzy nie lubią hałasu i że lepiej ich nie budzić.
I wtedy po raz pierwszy coś wyszło na powierzchnię. Nie w świetle dnia, ale nocą. Przy zbyt głośnym ognisku ktoś zobaczył ruch przy samej ziemi. Małe sylwetki, szybkie, zbyt ciche, by być zwierzętami. I od tej nocy zaczęto o nich mówić inaczej. Nie jak o czymś, co jest, tylko jak o kimś kto patrzy. Minęło wiele nocy, zanim odważono się zostać przy ogniu dłużej po to, by zobaczyć. Najpierw pojawił się dźwięk. Nie krok, nie szelest, raczej coś, co przypominało stuknięcie kamienia o kamień. Krótkie, powtarzalne, jakby ktoś sprawdzał, czy ktoś słucha. A potem ruch z ciemności tuż przy samej ziemi zaczęły wyłaniać się sylwetki. Małe, krępe, zbyt proporcjonalne, by być zwierzętami. Nie podchodziły od razu. Krążyły wokół światła ognia, zatrzymując się zawsze tam, gdzie kończy się blask, jakby znały jego granice lepiej niż ludzie.
Pierwszy, który przemówił, nie był ani najstarszy, ani najmądrzejszy. Był tylko tym, który nie wytrzymał ciszy. Czego chcecie? Zapytał. I wtedy stało się coś, czego nikt później nie potrafił dobrze opisać, bo odpowiedź nie padła słowami. Chcieli miejsca, nie domu, nie dachu, miejsca przy ogniu, odrobiny jedzenia zostawionej nie dla psa, nie dla ducha, tylko dla nich i ciszy. Zbyt wiele hałasu i znikną, zbyt wiele światła i odejdą głębiej. Ale jeśli człowiek zapamięta granicę, oni zostaną.
Nie wszyscy się zgodzili i to był pierwszy błąd, bo tam, gdzie odmówiono, ziemia zaczęła się zmieniać. Narzędzia tępiły się szybciej. Drewno pękało nie tam, gdzie powinno. Woda podchodziła pod próg, choć wcześniej omijała to miejsce. Nic wielkiego, nic, co można by nazwać klątwą. Raczej drobne przesunięcia, które z czasem czyniły życie trudniejszym, cięższym, bardziej uparte. Za to tam, gdzie zostawiano jedzenie, choćby niewielkie, choćby w milczeniu, działo się coś odwrotnego. Ziemia była lżejsza w kopaniu, korzenie ustępowały łatwiej, a ogień, nawet przy wilgotnym drewnie, trzymał się dłużej niż powinien.
I tak powstał układ, którego nikt nie zapisał. Człowiek brał z ziemi tyle, ile potrzebował, a coś pod ziemią pilnowało, by mógł brać dalej. Z czasem to, co było tylko pod ziemią, zaczęło wychodzić bliżej światła. Najpierw nieśmiało, jakby ucząc się powietrza przybrało kształty prostsze i bliższe człowiekowi. I choć zmieniła się ich postać, jedno pozostało bez zmian. Ciche pilnowanie tego, co zostało kiedyś ustalone. A ludzie zaczęli szeptać jedno słowo: Karzełki.
Dziś wszystko jest głośniejsze niż kiedyś, a jednak w Gubinie wciąż można je zobaczyć. Małe postacie przy ulicach, karzełki. Większość mówi przypadek, ale niektórzy przed nocą zostawiają coś w ciszy z ostrożności, bo jeśli układ trwa, lepiej go nie łamać. A jeśli znasz podobną historię, zostaw wiadomość w komentarzu. Może i ona kiedyś stanie się legendą.
Autorzy słuchowiska
Bajarka Małgorzata
Małgorzata Dwornik
@Malgorzata78
Bard Bartłomiej
Bartłomiej Dworik
@bartlomiejdwornik
