Legenda o Rarogu
Czy każdy ogień parzy? Czy każdy ogień niszczy? Dawniej mówiono, że nie każdy ogień rodzi się z drewna i krzesiwa. Bywa też taki, który przychodzi sam, cichy, czujny, niemal żywy. Tym ogniem jest Raróg.
Nie miał jednej postaci. Jedni widzieli w nim ptaka ze skrzydłami jak rozżarzone pióra, inni tylko wir ciepłego powietrza, który porusza popiół w palenisku. Był szybki jak iskra i lekki jak oddech. Mówiono, że zamieszkuje tam, gdzie ogień jest szanowany, w domach jasnych, czystych, pełnych ładu. Ale byli i tacy, którzy chcieli go mieć na własność.
W pewnej wsi na skraju pól mieszkał młody gospodarz imieniem Miłorad. Nie był biedny, lecz patrzył na bogatych z zazdrością. Słyszał opowieści, że kto zdobędzie jajo Raroga i dobrze je wychowa, temu ogień zacznie służyć. Przynosić dostatek, pilnować domu, a nawet pomnażać to, co w nim najcenniejsze. Pewnej nocy, gdy wiatr szedł nisko nad ziemią, znalazł pod płotem małe czarne jajo. Było ciepłe, choć leżało w rosie. Miłorad wiedział, co to znaczy. Schował je pod koszulę i przez dziewięć dni nosił przy sobie, nie mówiąc nikomu ani słowa.
Dziewiątej nocy jajo pękło. Nie było trzasku, tylko cichy syk, jakby ktoś dmuchał w żar. Z wnętrza wysunęła się iskra, która rozwinęła się w małego ptaka. Nie był większy od dłoni, lecz świecił własnym światłem. Jego oczy żarzyły się jak węgiel. Raróg. Od tej chwili wszystko zaczęło się zmieniać. Najpierw przyszło ciepło. W chacie Miłorada nigdy nie gasło palenisko. Nawet o świcie, gdy inni dopiero rozpalali ogień, u niego tlił się równy, jasny żar.
Potem przyszło bogactwo. Zboża w stodole zdawało się nie ubywać, a pieniądze, choć wydawane, zawsze wracały. Ludzie zaczęli szeptać. "Ma szczęście!" mówili jedni. "Albo coś więcej" dodawali drudzy. Miłorad uśmiechał się tylko i coraz rzadziej zaglądał do paleniska. A Raróg, choć mały, wymagał uwagi. Trzeba było pilnować ognia, nie pozwalać mu przygasać ani szaleć. Trzeba było dbać o porządek, o czystość, o rytm dnia. Ogień lubił spokój i troskę, ale Miłorad przestał o tym pamiętać. Bogactwo przyszło zbyt łatwo.
Zaczął wracać późno, zmęczony, czasem podpity. Zostawiał palenisko bez opieki. Pozwalał, by ogień raz gasł, raz wybuchał nagle bez miary. Popiół zalegał w kątach, drewno rzucał byle jak. Raróg patrzył. Najpierw cicho, potem niespokojnie. Pewnej nocy Miłorad obudził się, bo w chacie było dziwnie jasno, nie jak zwykle mięko i ciepło, ale ostro i migotliwie. Wstał i podszedł do paleniska. Raróg nie był już małym ptakiem. Unosił się nad ogniem, większy niż wcześniej. Jego skrzydła rozciągały się szeroko, a każdy ruch zostawiał w powietrzu smugę iskier. Oczy płonęły jaśniej niż kiedykolwiek.
Miłorad poczuł nie ciepło, lecz gorąco. Wtedy zrozumiał: "To nie był ogień, który można mieć. To był ogień, o który trzeba było dbać." Następne dni były jeszcze gorsze. Raróg nie zniknął, ale zmieniał się. Raz przygasał tak, że w domu panował chłód i wilgoć, innym razem wybuchał nagłym płomieniem, przypalając ściany, strasząc bydło, budząc ludzi w środku nocy. Zboże zaczęło się psuć. Pieniądze znikały tak szybko, jak się pojawiały. A w chacie Miłorada, coraz częściej czuć było zapach spalenizny.
I przyszła ta ostatnia noc. Raróg krążył nad dachem jak ognisty wir, większy niż kiedykolwiek. Dziki, nieokiełznany. Nie było już w nim ciepła, tylko siła. Miłorad wybiegł z chaty boso, patrząc jak wszystko, co miał, znika w płomieniach. Przez chwilę widział jeszcze kształt ptaka, jasnego, pięknego i strasznego zarazem. Potem został tylko ogień.
Mówiono później, że Raróg nie odszedł. Niektórzy widywali go nad wsią jako błysk w powietrzu, jako iskry unoszące się bez wiatru. I powtarzano dzieciom: "Nie każdy ogień chce być sługą, a ten, który daje najwięcej, najłatwiej zamienia się w coś, czego nie da się zatrzymać."
Autorzy słuchowiska
Bajarka Małgorzata
Małgorzata Dwornik
@Malgorzata78
Bard Bartłomiej
Bartłomiej Dworik
@bartlomiejdwornik
